सामाईक जमिनीच्या खरेदी-विक्रीसाठी नवे नियम! ‘क प्रत’ असल्यास सहहिस्सेदारांच्या NOC ची गरज नाही
मुंबई :-
महाराष्ट्रातील सामाईक सातबारा उताऱ्यावरील जमिनीच्या खरेदी-विक्री व्यवहारांबाबत महसूल विभागाने महत्त्वाचे निर्देश जारी केले आहेत. १९ ऑक्टोबर २०२६ रोजीच्या शासन परिपत्रकानुसार, सामाईक जमिनीतील हिस्सा विकताना अधिकृत मोजणीची ‘क प्रत’ जोडल्यास इतर सहहिस्सेदारांची लेखी संमती किंवा ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC) आवश्यक राहणार नाही. मात्र, मोजणीची ‘क प्रत’ उपलब्ध नसल्यास इतर सहहिस्सेदारांची संमती किंवा NOC घेणे आवश्यक असेल.
काय आहेत नवीन नियम?
१. मोजणीची ‘क प्रत’ असल्यास NOC मधून सूट
सामाईक सातबारा उताऱ्यावरील जमीन विक्री करताना विक्रेत्याने विक्रीसाठी प्रस्तावित भागाची भूमी अभिलेख विभागाकडून अधिकृत मोजणी करून घेतलेली ‘क प्रत’ खरेदीखतासोबत जोडल्यास इतर सहहिस्सेदारांच्या लेखी संमतीची आवश्यकता राहणार नाही, असे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.
२. ‘क प्रत’ नसल्यास संमती आवश्यक
विक्री होणाऱ्या जमिनीच्या भागाची अधिकृत मोजणीची ‘क प्रत’ दस्तासोबत जोडलेली नसल्यास इतर सहहिस्सेदारांची लेखी संमती किंवा ना-हरकत प्रमाणपत्र घेणे बंधनकारक असेल. आवश्यक संमतीपत्र नसल्यास दुय्यम निबंधकांनी दस्ताची नोंदणी करू नये, असे निर्देश दिल्याचे वृत्तात म्हटले आहे.
शेतकरी आणि जमीनधारकांना काय फायदा?
या नियमांमुळे सामाईक जमिनीच्या व्यवहारात विक्रीसाठी प्रस्तावित भागाच्या हद्दी स्पष्ट करण्यास मदत होऊ शकते. तसेच सहहिस्सेदारांमधील संभाव्य वाद, नोंदणीतील अडथळे आणि न्यायालयीन प्रकरणे कमी करण्याच्या दृष्टीने हे निर्देश महत्त्वाचे ठरू शकतात.
जमीन विक्रीपूर्वी काय करावे?
सामाईक जमिनीतील हिस्सा विकण्यापूर्वी संबंधित जमीनधारकांनी भूमी अभिलेख कार्यालयाकडून मोजणी व ‘क प्रत’ याबाबत माहिती घ्यावी. तसेच खरेदीखताची नोंदणी करण्यापूर्वी संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालयाकडून लागू नियम आणि आवश्यक कागदपत्रांची खात्री करून घ्यावी.
महत्त्वाची सूचना: ही बातमी उपलब्ध वृत्तातील माहितीनुसार तयार केली आहे. व्यवहार करण्यापूर्वी संबंधित शासन परिपत्रकाची अधिकृत प्रत तपासावी.
